Merhabalar! Lufi ekibi bu yazıda Excelde tarihin hangi gün olduğunu bulma hakkında merak edilenleri toparladı.
Excel’de Tarihin Hangi Gün Olduğunu Bulma: Takvimden İktidarın Zamanına
Günleri yalnızca takvim yaprakları olarak görmek kolaydır. Oysa “Bu tarih hangi güne denk geliyor?” sorusu bile zamanın nasıl düzenlendiğine dair daha büyük bir düşünceyi çağrıştırır. Devletler seçim takvimleri oluşturur, parlamentolar belirli günlerde toplanır, yurttaşlar oy kullanmak için sandığa gider. Kurumların işleyişi, kısacası, yalnızca mekânlarla değil zamanın örgütlenmesiyle de ilgilidir.
Excel’de bir tarihin pazartesi mi, cuma mı olduğunu bulmak teknik açıdan basit bir işlem gibi görünür. Fakat bu basit işlem, veri düzenleme, kurumların işleyişi ve siyasal süreçlerin ölçümlenmesi açısından oldukça kullanışlıdır.
Excel’de Bir Tarihin Hangi Gün Olduğu Nasıl Bulunur?
Excel, tarihleri hesaplamalarda kullanmak üzere seri numaraları şeklinde saklar. Bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldiğini bulmak için temel işlev HAFTANINGÜNÜ işlevdir. Microsoft’un açıklamasına göre bu işlev, verilen tarihin haftanın hangi gününe karşılık geldiğini sayısal olarak döndürür. Microsoft Destek+1
Örneğin A2 hücresinde:
09.09.2026
tarihi bulunuyorsa şu formül kullanılabilir:
=HAFTANINGÜNÜ(A2;2)
Buradaki 2, haftanın pazartesi ile başlamasını sağlar. Böylece pazartesi 1, salı 2, çarşamba 3 şeklinde devam eder ve pazar 7 olur. Microsoft Destek
Günün Adını Doğrudan Yazdırmak
Sadece sayısal değer yerine “Pazartesi”, “Salı” veya “Cuma” gibi gün adlarını görmek istiyorsanız, tarih hücresini özel biçimlendirmek daha pratik olabilir.
Bir başka seçenek ise:
=METNEÇEVİR(A2;”gggg”)
formülüyle tarihin gün adını metin olarak göstermektir.
Burada önemli ayrım şudur: GÜN işlevi tarihin ay içindeki gününü verir; örneğin 9 Eylül için 9 sonucunu üretir. Haftanın gününü bulmak için ise HAFTANINGÜNÜ kullanılmalıdır. Microsoft da GÜN ve HAFTANINGÜNÜ işlevlerini farklı amaçlarla tanımlar. Microsoft Destek
Tarih, Kurumlar ve Siyasal Düzen
Peki Excel’de tarih hesaplamakla siyaset biliminin ne ilgisi var?
Aslında düşündüğümüzden fazla.
Modern devlet, zamanı standartlaştıran büyük kurumlardan biridir. Seçim günü, parlamento takvimi, bütçe dönemi, resmi tatiller ve seçim kampanyalarının başlangıç tarihleri belirli bir siyasal düzen yaratır. İktidar, yalnızca kararları kimin verdiğiyle değil, hangi kararın ne zaman alınacağıyla da ilgilidir.
Örneğin seçimlerin pazar günü yapılması ile hafta içi yapılması, yurttaşların katılım davranışını etkileyebilir. Benzer şekilde seçim kampanyalarının süresi, medya görünürlüğü ve erken oy kullanma uygulamaları farklı ülkelerde siyasal rekabetin niteliğini değiştirebilir.
Burada Excel gibi araçlar devreye girer. Seçim sonuçlarını tarihlerle eşleştirmek, hükümet değişikliklerini kronolojik olarak incelemek veya ekonomik göstergeleri siyasal olaylarla karşılaştırmak için tarih verilerinin doğru biçimde işlenmesi gerekir.
İktidarın Takvimi Nasıl Oluşur?
Siyaset yalnızca “kim kazandı?” sorusundan ibaret değildir. “Ne zaman?” sorusu da iktidar ilişkilerinin anlaşılması için önemlidir.
Bir hükümetin göreve başlama tarihi, erken seçim kararı, anayasa değişikliği, protestoların başlangıcı veya bir parlamentonun feshedilmesi; hepsi zaman içinde gerçekleşen kurumsal olaylardır.
Excel’de bu olayları tarih sırasına koyduğunuzda aslında küçük bir siyasal kronoloji oluşturursunuz.
Karşılaştırmalı Bir Bakış
Başkanlık sistemlerinde yürütme seçimleri ile yasama seçimlerinin aynı gün yapılması farklı siyasal sonuçlar doğurabilir. Parlamenter sistemlerde ise hükümetin düşmesi ile yeni hükümetin kurulması arasında geçen süre, koalisyon pazarlıklarının niteliğini gösterebilir.
Dolayısıyla bir veri tablosunda yalnızca “olay” sütunu değil, “tarih” ve “haftanın günü” sütunu da bulunabilir.
Örneğin:
Tarih Olay Gün
09.09.2026 Siyasal olay Çarşamba
Bu küçük tablo bile olayların zamanlamasını karşılaştırmaya imkân verir.
İdeoloji, Yurttaşlık ve Meşruiyet
Siyasal kurumların belirlediği tarihler nötr müdür?
Tam olarak değil.
Bir seçim tarihinin belirlenmesi, anayasal kurallara ve kurumların meşruiyet anlayışına bağlıdır. Yurttaşların sandığa erişebilmesi, oy kullanma süresinin uygunluğu ve seçim takviminin öngörülebilirliği demokratik düzenin önemli parçalarıdır.
Burada kişisel olarak bence kritik soru şudur: Demokrasi yalnızca yurttaşın oy verdiği gün mü yaşanır, yoksa o güne kadar geçen bütün süreç de demokrasinin kendisi midir?
Bu soru bizi seçim sandığından daha geniş bir alana götürür. Basın özgürlüğü, siyasal örgütlenme, muhalefetin faaliyet alanı ve kurumların bağımsızlığı, demokratik katılımın niteliğini belirler.
Excel Bir Veri Aracı mı, Siyasal Analiz Aracı mı?
Excel elbette tek başına bir siyasal teori geliştirmez. Ancak doğru kullanıldığında siyasal süreçleri görünür hale getirebilir.
Tarihleri günlere çevirmek; seçimleri, protestoları, ekonomik krizleri veya hükümet değişikliklerini karşılaştırmayı kolaylaştırır. HAFTASAY işleviyle bir tarihin yıl içindeki hafta numarası da hesaplanabilir; böylece olayların zamanlaması daha ayrıntılı incelenebilir. Microsoft Destek
Asıl mesele ise formülün kendisinden daha büyüktür: Veriyi nasıl sınıflandırdığımız, hangi olayları kayda değer gördüğümüz ve hangi dönemleri karşılaştırdığımız da bir yorum meselesidir.
Sonuç: Takvim Kimin Zamanını Gösteriyor?
Excel’de tarihin hangi gün olduğunu bulmak birkaç saniyelik bir işlem olabilir. Fakat tarihleri siyasal olaylarla yan yana getirdiğimizde bambaşka sorular ortaya çıkar.
İktidar zamanı nasıl düzenler? Kurumlar yurttaşların katılım biçimlerini nasıl etkiler? Bir seçim tarihinin kendisi siyasal rekabet açısından gerçekten tarafsız mıdır? Ve daha provokatif bir soru: Takvimi kontrol edenler, siyasal gündemin ritmini de kontrol eder mi?
Belki de Excel’de bir tarihin “hangi gün” olduğunu bulmak, bize yalnızca pazartesiyi veya çarşambayı göstermez. Aynı zamanda siyasetin yalnızca kimlerin iktidarda olduğunu değil, toplumun zamanını nasıl örgütlediğimizi de düşünmemizi sağlar.